Local news from all 26 countiesAbout us

20,000 focal Gaeilge sa chéad chuid d

By Concubhar Ó Liatháin · The Journal · 9 December 2025

Athru ó bhonn é seo do phobal úsáidte na Gaeilge – ní gá focail as Gaeilge a shainmhíniú trí theanga eile níos mó.

An account is an optional way to support the work we do. Find out more.

“UIRLIS RIACHTANACH” A thug Uachtarán na hÉireann, Catherine Connolly, ar an fhoclóir nua aonteangach Gaeilge a cuireadh ar fáil beo ar líne ag am lón inniu.

Agus í ag caint roimh sheoladh an fhoclóra nua ag ócáid i lár Bhaile Átha Cliath anocht, leag an tUachtarán béim ar thábhacht an fhoclóra aonteangaigh chun an Ghaeilge agus dúchas na Gaeilge a “shainmhíniú ina focail féin agus ag a pobal féin, seachas a bheith de shíor á sainmhíniú trí mheán teanga eile”.

Is ar líne amháin atá sé beartaithe go mbeadh an foclóir nua ar fáil, ina mbeidh 20,000 iontráil nó ceannfhocal agus 40,000 brí, agus tá sé ar fáil anois ag focloir.ie .

Dar le Seán Ó Coinn, príomhfheidhmeannach Fhoras na Gaeilge, is amhlaidh go n-athraíonn an foclóir ó bhonn an dioscúrsa faoin nGaeilge.

“Riamh anall, aon uair a chasfaí focail Ghaeilge nár thuig siad ar Ghaeilgeoirí, ba ghá dóibh na focail sin a aistriú go Béarla agus ansin sainmhíniúcháin a lorg dóibh i bhfoclóirí Béarla.

“Is cor cinniúnach é an t-athrú seo ó thaobh theagasc agus fhoghlaim na Gaeilge ag gach leibhéal — ó pháistí óga ag foghlaim focal den chéad uair go dtí cainteoirí ardinniúla ag lorg léargas níos doimhne ar an teanga.”

Níl san fhoilseachán inniu ach an chéad ghála den mhór shaothar seo a cuireadh tús leis trí bliana ó shin agus tá sé i gceist go mbeadh an chuid eile foilsithe idir seo agus 2027. Nuair a bheidh an togra críochnaithe i 2027 beidh 30,000 ceannfhocal ann agus isteach is amach le 80,000 brí.

Roimhe seo foilsíodh foclóirí Gaeilge-Béarla agus Béarla-Gaeilge agus foilseofar foclóir nua Gaeilge Béarla i 2027 freisin.

Dar leis an Uachtarán, agus í ag caint roimh an seoladh, tá acmhainní foclóireachta na Gaeilge anois ina n-eiseamláir dhea-chleachtais ag teangacha mionlaithe eile ar fud an domhain”.

Cuireann an foclóir nua seo an Ghaeilge agus a pobal ar comhchéim le teangacha agus le pobail teanga eile ár linne.

Tá roinnt gnéithe ceannródaíocha ag baint leis an bhfoclóir aonteangach Gaeilge seo, mar shampla:

Related Reads Fás suntasach ar an bhfáilte roimh fhógraíocht as Gaeilge in ainneoin ’bearna thuisceana’ Fáilte curtha roimh an maoiniú breise, faoi dheireadh thiar, d’Fhoras na Gaeilge Aire ag súil go mór go bhfoilseofar ráiteas náisiúnta pleanála Gaeltachta roimh 2027

Is é an scoláire teanga, an Dr Pádraig Ó Mianáin, eagarthóir an fhoclóra agus thug seisean ‘céim shuntasach i bhforbairt leanúnach na n-acmhainní foclóireachta atá á gcur ar fáil ag Foras na Gaeilge’ ar fhoilsiú an fhoclóra aonteangaigh Gaeilge seo.

“Tá ag méadú le blianta ar éileamh phobal na teanga in Éirinn agus ar fud an domhain ar mhórfhoclóir aonteangach, agus táimid an-sásta go bhfuiltear ag riar ar an riachtanas seo faoi dheireadh,” dúirt sé.

“Táimid ag súil le leanúint de bheith ag breisiú agus ag forbairt an fhoclóra sa dá bhliain atá fágtha den tionscadal.”

Togra é seo atá faoi choimirce Fhoras na Gaeilge, an institiúid teanga tras teorainn a bunaíodh mar thoradh ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, agus is iad an Roinn Forbartha Tuaithe agus Pobail agus Gaeltachta i mBaile Átha Cliath agus an Roinn Pobal i mBéal Feirste príomh-mhaoinitheoirí an tionscadail, le tacaíocht bhreise ón Roinn Oideachais i mBaile Átha Cliath.

Tá tacaíocht á fháil ag Beartas Gaeltachta The Journal ón Scéim Tuairiscithe ar Dhaonlathas Áitiúil

View comments Send Tip or Correction var newest_articles = [{"id":7166257,"title":"Stephen McCullagh (36) accused of covertly recording 12 women","permalink":"https:\/\/www.thejournal.ie\/stephen-mccullagh-stand-trial-multiple-charges-voyeurism-7166257-Sep2026\/","stats":" 10,282 Views ","primary_tag":{"slug":"https:\/\/www.thejournal.ie\/belfast-crown-court\/news\/","name":"belfast crown court"},"image":" ","no_image":""},{"id":7166281,"title":"Have you started your Christmas shopping?","permalink":"https:\/\/www.thejournal.ie\/early-christmas-shopping-poll-7166281-Sep2026\/","stats":" 1,816 Views ","primary_tag":{"slug":"https:\/\/www.thejournal.ie\/the-daily-poll\/news\/","name":"The Daily Poll"},"image":" ","no_image":""},{"id":7166256,"title":"Swimmer dies after shark attack off popular Perth beach","permalink":"https:\/\/www.thejournal.ie\/swimmer-dies-shark-attack-sorrento-beach-perth-western-australia-7166256-Sep2026\/","stats":" 2,905 Views ","primary_tag":{"slug":"https:\/\/www.thejournal.ie\/western-australia\/news\/","name":"Western Australia"},"image":" ","no_image":""},{"id":7164180,"title":"If you were on The Traitors right now, what would you do to win? We want to hear from readers","permalink":"https:\/\/www.thejournal.ie\/the-traitors-ireland-final-what-would-you-do-7164180-Sep2026\/","stats":" 14,887 Views ","primary_tag":{"slug":"https:\/\/www.thejournal.ie\/strategy-time\/news\/","name":"Strategy Time"},"image":" ","no_image":""},{"id":7166241,"title":"The 9 at 9: Friday","permalink":"https:\/\/www.thejournal.ie\/9-at-9-friday-75-7166241-Sep2026\/","stats":" 1,300 Views ","primary_tag":{"slug":"https:\/\/www.thejournal.ie\/9-at-9\/news\/","name":"9 at 9"},"image":" ","no_image":""},{"id":7154367,"title":"How is your budget looking at the moment? Would you like to keep a Money Diary for us?","permalink":"https:\/\/www.thejournal.ie\/readme\/money-diaries-spending-saving-100-7154367-Sep2026\/","stats":" 8,953 Views ","primary_tag":{"slug":"https:\/\/www.thejournal.ie\/how-i-spend-my-money\/news\/","name":"How I Spend My Money"},"image":" ","no_image":""},{"id":7166223,"title":"UN mission says 'grounds to believe' US committed war crime in strike on Iran school","permalink":"https:\/\/www.thejournal.ie\/un-experts-grounds-believe-us-war-crimes-strikes-iran-school-7166223-Sep2026\/","stats":" 1,922 Views ","primary_tag":{"slug":"https:\/\/www.thejournal.ie\/united-nations\/news\/","name":"United Nations"},"image":" ","no_image":""}]; var popular_articles = [{"id":7164946,"title":"Man arrested in connection with assault on TD Michael Healy-Rae while in his car in Dublin","permalink":"https:\/\/www.thejournal.ie\/michael-healy-rae-released-hospital-assault-dublin-7164946-Sep2026\/","stats":" 35,729 Views ","primary_tag":{"slug":"https:\/\/www.thejournal.ie\/dublin\/news\/","name":"Dublin"},"image":" ","no_image":""},{"id":7164906,"title":"Catherine Connolly says private meeting with King Charles was 'very interesting'","permalink":"https:\/\/www.thejournal.ie\/catherine-connolly-king-charles-7164906-Sep2026\/","stats":" 23,130 Views ","primary_tag":{"slug":"https:\/\/www.thejournal.ie\/scotland\/news\/","name":"Scotland"},"image":" ","no_image":""},{"id":7165679,"title":"Paid parking at Blanchardstown Shopping Centre gets green light despite local opposition","permalink":"https:\/\/www.thejournal.ie\/paid-parking-blanchardstown-shopping-centre-an-coimisiun-pleanala-7165679-Sep2026\/","stats":" 22,105 Views ","primary_tag":{"slug":"https:\/\/www.thejournal.ie\/price-to-pay\/news\/","name":"Price to pay"},"image":" ","no_image":""},{"id":7166069,"title":"Road closures on Friday and Saturday for EU presidency event with high-profile guests","permalink":"https:\/\/www.thejournal.ie\/dublin-road-closures-friday-7166069-Sep2026\/","stats":" 20,846 Views ","primary_tag":{"slug":"https:\/\/www.thejournal.ie\/dublin-city-centre\/news\/","name":"Dublin city centre"},"image":" ","no_image":""}]; if( typeof(current_post_id) != 'undefined' && !isNaN(current_post_id)) { var current_article_id = current_post_id; } else { var current_article_id = 6897617; } jQuery(document).ready(function($){ var div_read_next = $('#storage_read_next_bottom'); if (typeof readNext != 'undefined') { readNext.display_read_next_block(div_read_next); } }); Embed this post To embed this post, copy the code below on your site

600px wide <iframe width="600" height="460" frameborder="0" style="border:0px;" src="https://www.thejournal.ie/https://www.thejournal.ie/focloir-nua-gaeilge-ina-uirlis-riachtanach-do-phobal-na-teanga-6897617-Dec2025/?embedpost=6897617&width=600&height=460" ></iframe>

400px wide <iframe width="600" height="460" frameborder="0" style="border:0px;" src="https://www.thejournal.ie/https://www.thejournal.ie/focloir-nua-gaeilge-ina-uirlis-riachtanach-do-phobal-na-teanga-6897617-Dec2025/?embedpost=6897617&width=400&height=460" ></iframe>

300px wide <iframe width="600" height="460" frameborder="0" style="border:0px;" src="https://www.thejournal.ie/https://www.thejournal.ie/focloir-nua-gaeilge-ina-uirlis-riachtanach-do-phobal-na-teanga-6897617-Dec2025/?embedpost=6897617&width=300&height=460" ></iframe>

By continuing, you are indicating that you accept our Terms of Service and Privacy Policy .

View original story

Reporting by Concubhar Ó Liatháin for The Journal , funded by the Local Democracy Reporting Scheme. Republished by News Room under the scheme’s reuse permission.

About News Room →